17 november 2026

Naast 7.000 jaar oude aardewerken potten, gemaakt door de eerste boeren van Nederland, hangt een tekening van vier zwarte gestalten die over een onvruchtbare bodem slenteren. Geen gezichten, geen handen en buitensporig lange lichamen: de oermensen van kunstenaar Hans Lemmen (1959) zijn beangstigend en schuren met het vertrouwde beeld van de prehistorische pottenbakker die de potten ernaast oproepen. In ‘Bodem van betekenis’ brengt Het Nieuwe Domein in Sittard 25 archeologische topvondsten uit de regio samen met hedendaagse kunst. De tentoonstelling is georganiseerd ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de gemeente Sittard-Geleen. De tentoongestelde vondsten kwamen in die periode aan het licht.

Op een collage maakt de godin Artemis een vuist en toont ze haar spierballen, terwijl een centaur wordt overmeesterd door de vrouw die op zijn rug zit. Het werk Goddess and Centaur (1985-86) van de Amerikaanse kunstenaar Nancy Spero (1926-2009) hangt tussen de Romeinse vondsten, waaronder een munt uit 56 v.Chr. met daarop Victoria, godin van de overwinning. In de Romeinse mythologie komen sterke vrouwelijke figuren voor, maar bij Spero zijn vrouwen niet alleen machtige goddelijke figuren; ze onderwerpen zelfs hun mannelijke tegenhangers.

Waar Lemmen met zijn onheilspellende oermensen een contrast schept met de prehistorische potten, laat Spero met figuren uit de oudheid een ander beeld van vrouwelijke macht zien. De combinatie van kunst en archeologische vondsten levert zo verrassende perspectieven op. Soms zijn de verbanden speelser, zoals bij de middeleeuwse uitgeholde boomstam die als waterput diende met daarbij een schilderij waarop een man ondersteboven in een put hangt. Voor die verrassende combinaties hoeft Het Nieuwe Domein niet ver te zoeken: de vondsten komen uit de regio en de kunst grotendeels uit de eigen collectie.

Zaaloverzicht ‘Bodem van betekenis’, foto: Jonathan Widdershoven
Zaaloverzicht ‘Bodem van betekenis’, foto: Jonathan Widdershoven
Zaaloverzicht ‘Bodem van betekenis’, foto: Jonathan Widdershoven
Zaaloverzicht ‘Bodem van betekenis’, foto: Jonathan Widdershoven
Vier in Sittard-Geleen opgegraven uniformen, foto: Jonathan Widdershoven
Vier in Sittard-Geleen opgegraven uniformen, foto: Jonathan Widdershoven